دانشجویان محترم درس جامعه‌شناسی ارتباطات جمعی

نظر به تعطیلی چهارشنبه، یکی از زمان‌های زیر برای برگزاری دو جلسه فوق‌العاده در نظر گرفته خواهد شد:

1. یکشنبه، ساعت هشت و سی دقیقه تا ده و ده دقیقه؛

2. یکشنبه، ساعت ده و سی دقیقه تا دوازده و ده دقیقه؛

3. سه‌شنبه، ساعت هشت و سی دقیقه تا ده و ده دقیقه؛

4. سه‌شنبه، ساعت ده و سی دقیقه تا دوازده و ده دقیقه.

دوره جامعه‌شناسی ارتباطات جمعی

← دوره 1-90-89 ”جامعه‌شناسی ارتباطات جمعی“ در دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، بر مبنای تدارك مهارت‌های لازم در زمینه شناخت عمومی از ارتباطات، ارتباطات جمعی و وسایل ارتباط جمعی، تدارك دیده شده است.
← ما در این دوره سه هدف را دنبال می‌كنیم:
← مهم‌ترین منظور، علاقمندسازی دانشجویان به نهاد ارتباطات جمعی و رسانه‌ها به عنوان نیرومندترین نهاد اجتماعی در حال حاضر است، تا انرژی لازم را برای تداوم مطالعات خود در طول دوره تحصیل به دست آورند. دو هدف دیگر حول این هدف پی‌گیری می‌شوند؛
← در این دوره تلاش می‌شود تا با در نظر گرفتن نهاد ارتباطات جمعی در زمینه اجتماعی، احوالات آن و مناسبات آن را با زمینه اجتماعی، مورد بررسی قرار دهیم؛
← و منظور سوم، آشنا كردن دانشجویان با مفاهیم اساسی مهم مطرح در این حوزه است.
← تفهیم مطالب به دانشجویان محترم، به شیوه‌های ارائه مطالب و زمینه‌های اصلی، بحث كلاسی، مطالعات دانشجو، ارزیابی مطالعات دانشجویان، و مشورت با استاد صورت می‌گیرد.

█ █ برنامه دوره
← اعلام برنامه ترم/معرفی منابع
← طرح مبحث (منتخب سه‌گانه ماتریکس)
← سیر ارتباطات و درك عمومی از ارتباط و ارتباطات رسانه‌ای
← تحلیل ارتباطات رسانه‌ای در سطح خرد (فصول 3 و 7/مباحث كلاس)
← هویت رسانه‌ای
← تحلیل ارتباطات رسانه‌ای در سطح كلان (فصول 4، 5 و6/مباحث كلاس)
← ظهور عمومیت رسانه‌ای
← تسری عمومیت رسانه‌ای: جهانی‌شدن
← فایق آمدن بر عمومیت‌های پیشین: دگرگونی در سنت

█ █ منبع اصلی
← فصول سوم تا هفتم از جان بروکشایر تامپسن (1380)، رسانه‌ها و مدرنیته؛ نظریه اجتماعی رسانه‌ها، ترجمه مسعود اوحدی، تهران، سروش.
█ █ منبع جنبی
← یوست فن لون (1388)، تکنولوژی رسانه‌ای از منظری انتقادی، ترجمه احد علیقلیان، تهران: همشهری (با 2+ نمره فوق‌العاده).

█ █ فعالیت‌های كلاس‌/پس‌ازكلاس
← مباحث كلاس به منظور تدارك مقدمات لازم برای درك منبع اصلی ضروری خواهد بود؛
← لطفاً سؤالات، نكات و سایر ملاحظات خود را در تالار گفتگوی اینترنتی درس به اشتراك بگذارید. مطالب وبلاگ را دنبال كنید؛
← همچنین، گزارش‌های زیر را در مواقع تعیین شده، تحویل دهید:
← گزارش 1(تا 1 نمره): چکیده‌ای از سه‌گانه ماتریکس(1 صفحه =350كلمه)، همراه با نظرات شخصی در مورد شرایط حال و آینده فضای رسانه‌ای جدید(2 صفحه=700 كلمه)؛
← گزارش 2(تا 1 نمره):  چكیده فصل 3 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 3(تا 1 نمره):  چكیده فصل 7 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 4(تا 1 نمره): چكیده فصل 4 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 5(تا 1 نمره):  چكیده فصل 5 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 6(تا 1 نمره):  چكیده فصل 6 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش فوق‌العاده(تا 2+ نمره): چكیده درختی همراه با مرور انتقادی كتاب یوست فن لون (1388).

█ █ خط مشی ارزیابی پایان دوره
← ارزیابی پایان دوره، منحصراً بر مبنای (1)فصول 73 كتاب جان تامپسن و (2)مباحث كلاس، صورت خواهد گرفت (14 نمره).

█ █ مراجعه جهت رفع اشكال
← hajiheidari@PhiloSociology®.ir
← تالار گفتگوی اینترنتی: PhiloSociology®.ir
← روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه (ساعت 15:00 تا 16:30).

█ █ كتاب‌شناسی؛ سایر منابع پیشنهادی برای مطالعه افزون

برداشتی عمیق‌تر از ارتباطات جمعی 
← مانوئل اولیون كستلز (1380)، ظهور جامعه شبكه‌ای، 3جج.، ترجمه گروه مترجمان، تهران: طرح نو.
← سید حسن حسینی(ویراستار) (1388)، زیبایی‌شناسی و فلسفه رسانه، تهران: انتشارات دانشكده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و انتشارات مهرنیوشا.
← مجموعه نویسندگان (71386)، فلسفه رسانه، فصلنامه رادیوتلویزیون، ش.3، سال سوم، بهار 1386 و ش.6، سال چهارم، زمستان 1387.
← منوچهر محسنیان راد (1378)، ارتباط‌شناسی؛ ارتباطات انسانی(میان‌فردی، گروهی، جمعی)، تهران: سروش.
← گِیل ای. مایرز و میشل تی. مایرز (1383)، پویایی ارتباطات انسانی، ترجمه حوا صابرآملی، تهران: انتشارات دانشكده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.

سایر منابع عمومی ارتباطات جمعی
← الکسیس تن (1388)، نظریه‌ها و پژوهش‌های ارتباط جمعی، ترجمه نعیم بدیعی، تهران: همشهری.
← ملوین دفلور و اوِرِت دنیس (1383)، شناخت ارتباطات جمعی، ترجمه سیروس مرادی، تهران: انتشارات دانشكده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
← ژان كازنو (1373)، جامعه‌شناسی وسایل ارتباط جمعی، ترجمه باقر ساروخانی، تهران: انتشارات اطلاعات.
← كاظم معتمدنژاد (1383)، وسایل ارتباط جمعی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
← نظام بهرامی كمیل (1388)، نظریه‌رسانه‌ها؛ جامعه‌شناسی ارتباطات، تهران: كویر.

نظریه‌های ارتباطات جمعی
← دنیس مك‌كوِیل (1382)، درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی، ترجمه پرویز اجلالی، تهران: مركز مطالعات رسانه‌ها.
← استیون لیتلجان (1384)، نظریه‌های ارتباطات، ترجمه سید اكبر مبرحسنی و سید مرتضی نوربخش، تهران: جنگل.
← ورنر سورین و جیمز تانكارد (1381)، نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
← ویلبر شرام (1381)، زندگی و اندیشه پیشتازان علم ارتباطات، ترجمه غلامرضا آذری و زهرا آذری، تهران: رسا.
← سون ویندال، بنو سیگنایتزر، و جین اولسن (1376)، كاربرد نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران: مركز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.

برنامه‌های پژوهشی متأخر
← فرانك وبستر (1380)، نظریه‌های جامعه اطلاعاتی، ترجمه اسماعیل قدیمی، تهران: قصیده‌سرا.

تحقیق در رسانه
← راجر دی. ویمر و جوزف آر. دومینیك (1384)، تحقیق در رسانه‌های جمعی، ترجمه كاووس سیدامامی، تهران: سروش.
رادیو
← اریك گ. نوربرگ (1383)، خط‌مشی‌های برنامه‌سازی برای رادیو، ترجمه ناصر بلیغ، تهران: تحقیق و توسعه رادیو.
← كارول فلمینگ (1384)، دستینه رادیو، ترجمه ناصر بلیغ، تهران: تحقیق و توسعه رادیو.

تلویزیون
← دیوید مك‌كوئین (1384)، راهنمای شناخت تلویزیون، ترجمه فاطمه كرمعلی و عصمت گیویان، تهران: اداره كل پژوهش‌های سیما.
← هربرت زتل (1384)، راهنمای تولید برنامه‌های تلویزیونی، ترجمه علی رجب‌زاده طهماسبی و دیگران، تهران:  انتشارات دانشكده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
← جرالد میلرسون (1384)، فن برنامه‌سازی تلویزیونی، ترجمه مهدی رحیمیان، تهران: سروش.

سایبرفضا
← دیوید بل (1383)، سایبراسپیس، ترجمه امید نیك‌فرجام، تهران: اداره كل پژوهش‌های سیما.

█ █ مراجع تحقیق

دائره‌المعارف‌های مرتبط با موضوع ارتباطات جمعی
← جان فیسك و دیگران (1385)، مفاهیم كلیدی ارتباطات، ترجمه میرحسین رئیس‌زاده، تهران: فصل نو؛
← مایكل پین (1382)، فرهنگ اندیشه انتقادی، ترجمه پیام یزدانجو، تهران: نشر مركز؛
← اندرو ادگار و پیتر سیجویك (1387)، مفاهیم بنیادی نظریه فرهنگی، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.

كتابخانه‌های برگزیده
← كتابخانه مركز مطالعات و تحقیقات رسانه؛
← كتابخانه دانشكده علوم اجتماعی دانشگاه تهران؛
← كتابخانه مركزی و مركز اسناد دانشگاه تهران.

كتابفروشی‌های برگزیده
← انتشارات آگاه، میدان انقلاب، خیابان انقلاب، روبروی سازمان مركزی دانشگاه تهران؛
← انتشارات اختران، میدان انقلاب، خیابان انقلاب، خیابان اردیبهشت، نبش بازارچه كتاب؛
← انتشارات خوارزمی، میدان انقلاب، خیابان انقلاب، روبروی در اصلی دانشگاه تهران؛
← انتشارات حكمت، میدان انقلاب، خیابان انقلاب، تقاطع وصال؛
← انتشارات مولا، میدان انقلاب، خیابان انقلاب، تقاطع وصال.

نشریات ادواری برگزیده
← فصلنامه رسانه، مركز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
← فصلنامه پژوهش و سنجش، سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.

وبگاه‌های مهم
← American Journalism Review ajr.org
← Columbia Journalism Review www.cjr.org
← International Association for Media and Communication Research iamcr.org
← Journalism Education Association jea.org
← Association for Education in Journalism and Mass Communication www.aejmc.org
← Asian American Journalists Association www.aaja.org
← Newspaper Association of America www.naa.org
← Public Relations Society of America www.prsa.org
← Society of Professional Journalists www.spj.org
← MZTV Museum of Television www.mztv.com
← National Association of Broadcasters www.nab.org
← Radio Days: A Soundbite History www.otr.com
← The Association of Internet Professionals (AIP) www.association.org
← Academy of Television Arts & Sciences www.tvindustry.com
← The History of Broadcasting, 1920-1960 umdrive.memphis.edu/mbensman/public/history1.html
← A Brief History of the Internet www.isoc.org/internet/history/brief.shtml
← Hobbes' Internet Timeline www.greatachievements.org/greatachievements/ga_13_1
← NetLingo(a dictionary of terms related to the Internet) www.netlingo.com
← CERT® Coordination Center www.cert.org
← The Computer Crime and Intellectual Property Section(CCIPS) www.cybercrime.gov
← CyberAtlas cyberatlas.internet.com
← GetNetWise(resources for families to ensure safe and constructive usage of Internet)www.getnetwise.org
← www.safekids.com
← Internet Archive www.archive.org
← Internet Library of Law and Court Decisions www.phillipsnizer.com/internetlib2.htm
← PBS Online(a history of the Internet) www.pbs.org/opb/nerds2.0.1
← IRSS(database of public opinion polls) www.irss.unc.edu/data_archive/pollsearch.html

← آیا این تحولات موجب تضعیف سنت شده است؟!
← نه؛ زیرا:
← رسانه‌ای شدن سنت، آن را از حیاتی تازه برخوردار کرده است؛
← سنت‌های شفاهی همچنان نقشی اساسی در زندگی روزمره بسیاری از افراد ایفا می‌کنند.
← پاسخ مثبت به پرسش فوق دو مشکل اساسی دارد:
← باورهای مذهبی همچنان از ویژگی‌های فراگیر زندگی اجتماعی هستند؛
← نادیده انگاشتن نقش رسانه‌ها در دگرگونی اشکال زندگی سنتی و ترویج صورت‌های متحول آن.

تغییر ابعاد سنت؛ از دست رفتن ابعاد اجتماعی، و تحکیم در سطح هویت
← تفسیر:  تحكیم می‌شود؛
← هویت‌سازی: تحكیم می‌شود؛
← هنجاری: تضعیف می‌شود؛
← مشروعیت‌بخشی: تضعیف می‌شود.

← چیزهایی می‌مانند كه خود را در تلفیق شرایط جهانی و محلی جدید، تثبیت كنند.

نمونه والتر بنیامین و استوارت هال
← موازنه بین فرهنگ بزرگ و فرهنگ کوچک، تماماً ظرفیت منفی برای نابود کردن فرهنگ کوچک نیست؛

← بنيامين معتقد است كه توليد مكانيكي آثار هنري، حال و هوا را از آثار هنری سلب می‌كند؛
← توليد مكانيكي آثار هنري، اين نتيجه را نيز دارد كه اثر هنري رهايي‌بخش را مي‌توان در مقياس وسيعي ميان تودة مردم توزيع كرد؛
← بنيامين در مورد وجود ظرفيت‌هاي بالقوة رهايي در توده اعتقادي متفاوت از نسل اول مكتب فرانكفورت دارد.

← جهانی شدن زمانی رخ می‌دهد که:
• فعالیت‌ها در عرصه‌ای عمومی در مقیاس جهانی اتفاق بیفتد؛
• این فعالیت‌ها در برگیرندۀ میزانی از دوجانبگی و وابستگی متقابل باشد؛
• برنامه‌‌ریزی فعالیت‌های آتی در مقیاس جهانی صورت بپذیرد.

مسیر جهانی‌شدن
← صنعتی شدن و گسترش مناسبات صنعتی؛
← توسعۀ تجارت(شکل‌گیری الگوهای جدید داد و ستد جهانی(ظهور تقسیم کار در مقیاس بین‌المللی؛
← استقرار قدرت‌های استعماری(دخیل بودن تمام اشکال قدرت (اقتصادی، سیاسی ، قهری و نمادین) تنوع استعمار؛
← سیستم‌های پیشرفته کابلی انتقال اطلاعات(استفادۀ فزاینده از ماهواره‌ها(روش‌های دیجیتال انتقال اطلاعات كه متضمن سرعت در عین تنوع است؛
← تشکیل سازمان‌های بین‌المللی(مکانیسم ادغام شركت‌های مختلف(تاسیس خبرگزاری‌های بین‌المللی و تقسیم جهان به حوزه‌های عمل آنها؛
← جامعه شبكه‌ای و ظرفیت‌های اینترنت.

نمونه پیتر مرداك و گراهام گلدینگ: نیرومندی بی‌سابقه اقتصاد سیاسی جهان
← مردم عمدة دانش خود را از رسانه‌ها به دست مي‌آورند؛
← كاهش استقلال رسانه‌ها؛
← محدود شدن مالكيت در دست عده‌اي معدود؛
← جلوگيري از ورود جريان‌هاي بديل به رسانه‌ها؛
← رسانه‌ها دست به توجيه نابرابري مي‌زنند؛
← روي آوردن رسانه‌ها به فرمول‌هاي آزمايش شده و ابتذال.

نمونه هربرت شیلر: پایه جدید امپریالیسم
← جهانی شدن ارتباطات به انگیزه طلب منفعت جهانی؛
← پدیداری شكل تازه‌ای از وابستگی؛
← امپریالیسم بر دو پایۀ اساسی استوار است:
← قدرت اقتصادی؛
← احاطه بر دانش ارتباطات.
← امپریالیسم فرهنگی امریکا به صورت استیلای «فرهنگی شرکت‌های صنفی فراملیتی» در آمده است.

نمونه آنتونی گیدنز و مانوئل كستلز: جهانی‌شدن، جامعه شبكه‌ای و فروریختن هویت‌ها
← آنتونی گیدنز:
← ازجاكندگی روابط(جهانی‌شدن مناسبات اجتماعی؛
← نشانه‌های نمادین و نظام‌های تخصصی(اعتماد ریسك‌بار(از دست رفتن ایمان(فروریختن هویت‌ها.
← مانوئل كستلز:
← شهر و جامعه شبكه‌ای: برتری ریخت اجتماعی بر کنش اجتماعی؛
← شکل شبکه‌ای سازمان اجتماعی در گذشته نیز وجود داشته است، ولی پارادایم نوین تکنولوژی اطلاعات بنیان مادی گسترش فراگیر آن را در سرتاسر ساختار اجتماعی در مقیاسی جهانی ایجاد می‌کند؛
← شكل‌گیری سرمایه‌داری شبكه‌ای جهانی؛ جهانی‌شدن مالی(جهانی‌شدن كار و شغل(شكل‌گیری «بنگاه شبكه‌ای» (
← بازیچه شدن دولت‌های ملی در شبكه‌های اقتصادی جهانی(بحران مشروعیت در جامعه مدنی و دولت ملی (
← بحران در هویت مشروعیت‌بخش(دگردیسی در هویت مقاومت(«گاهی و شاید» هویت برنامه‌دار  (
← پایان هزاره به مثابه «سردرگمی آگاهانه» …

تملك شخصی امر جهانی و امر محلی
← هربرت شیلر فرایند تفسیر(تملک) محصولات رسانه‌ای را در تحلیل خود جای نداده است؛
← تملك محصولات جهانی به بافت محلی دریافت بستگی دارد؛
← افراد قادرند از بافت زندگی روزمره خود فاصله بگیرند و بافت محلی را با جریان‌های جهانی تلفیق كنند؛
← فایق آمدن بر عمومیت‌های پیشین: دگرگونی در سنت(درس بعد...).

ظهور صحنه عمومی رسانه‌ای: گسترش بی‌سابقه رؤیت‌پذیری
← تحول رسانه‌ای، ظرفیت تجربۀ پدیده‌ها و به عبارت دیگر شمول رؤیت‌پذیری را برای افراد افزایش داده است
← تا قبل از تحول رسانه‌ها عمومیت سنتی در شکل هم‌حضوری بود
← تحول رسانه‌ها اشکال تازه‌‌ای از عمومیت آفریده که با عمومیت هم‌حضوری کاملا متفاوت است
← وسعت بیشتر میدان دید در رسانه‌ها و قادر ساختن مخاطب در مشاهدۀ پدیده‌های بسیار دورتر از محل زندگی روزمره
← امکان عمومی شدن هر رویداد از طریق ضبط و ارسال برای دیگرانی که حضور فیزیکی ندارندضنحیف شدن بیش از پیش حوزه خصوصی
← رویت‌پذیری رویدادهای رسانه‌ای برای گسترۀ پهناوری از افراد که در بافت‌های متعددی پراکنده‌اند
← جهت‌داری دید مخاطب: جهت دید به ناچار یک‌طرفه است

سیر تاریخی امر عمومی
← در زمانی که تعامل رودرو غالب بود، تنها عدۀ اندکی از مردم توان تعامل با رهبران سیاسی كه متكفل امور عمومی بودند را داشتند
← حقوق رومی برای نخستین بار در تاریخ حوزه عمومی را از حوزه خصوصی جدا کرد
← از اواسط قرن شانزدهم: امر عمومی معادل حوزه‌های تحت اختیار حكومت و امر خصوصی به حوزه‌هایی از زندگی خارج از اختیارات حکومت اطلاق شد
← کاربرد ویژۀ مفهوم جامعۀ مدنی نزد هگل: حوزه‌ای مرکب از افراد، نهادها و طبقات اجتماعی که با قانون مدنی و متمایز از حکومت اداره می‌شوند
← از اواخر قرن نوزدهم مرزهای بین عمومی و خصوصی به طور فزاینده‌ای محو شده است
← طی قرون نوزدهم و بیستم، این تمایز وجهی مالکیتی و اقتصادی به خود گرفت

هدایت رویت‌پذیری
← هدایت رویت‌پذیری یک هنر سیاسی کهن بوده است
← در گذشته رویت‌پذیری مستلزم هم‌حضوری بود و حفظ دوری قدرت از رعایا، خود، گواهی و عاملی بر تقدس قدرت بود
← دگرگونی در ماهیت امر عمومی، هم فرصت‌های جدید و هم دردسرهای تازه‌ای برای رهبران سیاسی به وجود آورده است
← اواخر قرن بیستم، دولتمردان جوامع لیبرالدموکرات، چاره‌ای جز تسلیم در برابر رویت‌پذیری اجباری نداشتند
← اینچنین، هدایت رویت‌پذیری از طریق رسانه‌ها به بخش روزمرۀ حکمرانی بدل گشته است

نمونه یورگن هابرماس
← به عقیدۀ هابرماس حوزۀ عمومی نه در ارتباط با چاپ، بلکه در ارتباط با محاورات رودرویی بود که چاپ برانگیخته بود
← سالن‌ها، باشگاه‌ها و قهوه‌خانه‌های پاریس در بافت اروپای مدرن معادل همایش‌ها و بازارهای یونان باستان
← بازفئودالی‌شدن حوزه عمومی: دگرگونی ساختاری در حوزه عمومی
← دلیل اصلی انتقاد هابرماس به تحول رسانه‌های جدید کم‌رنگ شدن حوزۀ عمومی است

نمونه میشل فوكو
← از نظر فوکو جوامع باستانی، جوامعی نمایشی بودند، چرا که رویت‌پذیری حاکمان وسیله‌ای بود برای اعمال قدرت
← از قرن شانزدهم به بعد، نمایش عظیم قدرت، جای خود را به اشکال جدید نظم داد که در حوزه‌های مختلف زندگی نفوذ کرد
← ظهور جامعۀ انضباطی: رویت‌پذیری گروهی اندک توسط افراد بسیار جای خود را به رویت‌پذیری افراد بسیار توسط گروهی اندک داد
← بهره‌گیری فوکو از تمثیل پانوپتیکون(panopticons=pan·op·ti·cons= pan-"all" + Greek optikon, neuter of optikos "optic") برای وصف بهتر رابطۀ بسط رؤیت‌پذیری و قدرت

نمونه الیزابت نوئل نیومن
← جهالت چندجانبه
← بازی رسانه‌ها و خلق اكثریت رسانه‌ای
← سكوت اكثریت واقعی
← غلبه اكثریت رسانه‌ای و تبدیل شدن به اكثریت واقعی
← نمونه انقلاب‌های رنگی

دشواری هدایت رؤیت‌پذیری رسانه‌ای
← گاف(ناتواني فرستنده در صحنه‌آرايي)
← فوران احساسات(ناتواني فرستنده در كنترل ايفاي نقش خود)
← عملی که نتیجۀ عکس می‌دهد(تفسير متفاوت گيرنده)
← درز خبر(انتقال ناخواسته بخشي از پشت صحنه به جلوي صحنه)
← رسوایی(نوعي درزخبر يا افشاي منابعي كه به قضاوت منفي مخاطب مي‌شود)

فصل بعد...گسترش جهانی عمومیت رسانه‌ای
← ازدلایل دشواری کنترل پدیدۀ رویت‌پذیری، رشد بسیار سریع ابزار ساخت و انتقال پیام‌های رسانه‌ای است
← اعمال قدرت در معرض صحنه گسترده تعاملات جهانی روی می‌دهد(  تفصیل بیشتر در مباحث بعد…).

صحنه‌آرايي از سوي “فرستنده” ـ صحنه ـ پیام

← صحنه‌آرايي(مديريت صحنه) خطاب به گیرنده
 ← مستقیم
  ← فرستنده با مخاطب صحبت مي‌کند و مخاطب احساس مي‌کند كه مورد خطاب قرار گرفته است
 ← غیرمستقیم
  ← مثل مصاحبه ها، کنفرانس‌ها و برنامه‌های گفت و گو
 ← حضور تماشگر در خطاب به گيرنده، دو هدف را دنبال می‌کند
  ← فراهم آمدن گیرندگانی هم‌حضور برای طرف‌های گفت و گو(و تسهيل عملكرد فرستندگان پيام)
  ← فراهم آوردن مجموعه‌ای از واکنش‌های نمونه(و هدايت تفسير گيرنده)

← صحنه‌آرايي(مديريت صحنه) فعالیت روزمرۀ رسانه‌ای
 ← صحنه  شبیه‌سازی شده، ولی شبیه‌سازی شدن آن لزوما پنهان می‌شود
 ← این فعالیت از کنش خیالی متمایز است چرا که در بافت و شرایط واقعی رخ داده و به گونه‌ای واقعی ارائه می‌شود
 ← هیچ نشانه‌ای از اینکه عمل آنها چیزی غیر از واقعیت است مشاهده نمی‌شود
  ← گاهی موضوع از ضبط کردار روزمرۀ خود آگاه نیست، و هیچ خطابی به گیرنده ندارد
  ← گاهی موضوع از ضبط کردار روزمرۀ خود آگاه است و رفتارش را با انتظار مخاطب بالقوه سازگار می‌كند

← صحنه‌آرايي(مديريت صحنه) براي کنش غیرواقعی یا خیالی
 ← داستان‌هایی که به صورت فیلمنامه درآمده، و به وسیلۀ افرادی که می‌دانند در حال ایفای نقش  هستند بازی می‌شوند
 ← این نوع كنش با تئاتر متمایز است؛ برای دیگران دور و در بافتی فاقد تماشاگر رخ می‌دهد

← صحنه‌آرايي(مديريت صحنه) رویدادهای رسانه‌ای
 ← مانند مناسبت‌های کشوری مثل تحلیف ریاست جمهوری، المپیک یا جام جهانی و…
 ← در وجه تام خود، تنها در تلویزیون امكان رخ دادن دارد(به تصوير ذيل توجه كنيد؛ تماشاگران حاضر ناديده گرفته شده‌اند)
 ← از پیش برنامه‌ریزی شده و پخش مستقیم هستند
 ← در جریان عادی و روزمره وقفه ایجاد می‌کنند
 ← جوی سرشار از انتظارات بزرگ می‌آفریند

صحنه‌آرايي از سوي “گیرنده” ـ صحنه ـ پیام

جوانب مثبت گسترش رسانه‌ها در غني‌تر شدن فرایند شکل‌دهی شخصی به هويت
 ← تحول رسانه‌ای، ظرفیت تجربۀ پدیده‌ها را برای افراد افزایش داده است
 ← پیش از تحول رسانه‌ای مواد نمادین مورد نیاز بیشتر در بافت تعامل رودرو (معرفتی محلی) حاصل می‌شد
 ← جداشدن پدیده‌های خاص اجتماعی از بافت‌های اجتماعی روزمره و کنترل آنها از سوی نهادهای متخصص(  تفصیل بیشتر در مبحث بعد…)
 ← فرایند شکل‌دهی شخصی به هویت تأملی‌تر و فعال‌تر می‌شود
 ← در دوره مدرن، بيش از پيش ما هويت خود را خود شكل مي‌بخشيم. اين وضع با گسترش شتابان رسانه‌ها شديداً تشديد مي‌شود
  ← مواد رسانه‌ای در فرایند شکل‌دهی شخصی به هویت وارد شده و با مواد نمادین تعامل رودرو ادغام می‌شوند
  ← مواد نمادین مورد استفاده در فرایند شکل‌دهی شخصی به هویت، نابرابر توزیع شده و دسترسی به آنها نیازمند مهارت‌هايي با توزيع نابرابر است
  ← هر چند كه به نظر مي‌رسد الگوي اين نابرابري‌ها تابع ثروت است، اما ثروت تعيين‌كننده تام اين الگو نيست

جوانب منفی گسترش رسانه‌ها در فرایند شکل‌دهی شخصی به هویت
← اتکای زیاد افراد به مواد نمادین رسانه‌ای در فرایند شکل‌دهی شخصی به هویت و کنار گذاشتن مواد نمادین تعامل رودرو
 ← هويت بیش از پیش به نظام‌های رسانه‌ای وابسته می‌شود
 ← این نظام‌های رسانه‌ای در ورای کنترل فرد قرار دارند اين احساس در فرد تحكيم مي‌شود كه خود و آينده‌اش خارج از كنترل است
 ← جذب منسجم روایت‌های بی‌شمار از هویت، ناممکن است
  ← نهادهای تخصصی مانند آموزش، رسانه‌ها و… كنترل منسجم ساختن هويت‌هاي فردي را به دست مي‌گيرند
  ← این نظام‌های پیچیده به افراد امکان سازگاری با محیط اجتماعی تازه و دائماً متغير را می‌دهند
  ← در نتيجه، امکان انتقال پیام‌های ایدئولوژیک افزايش مي‌يابد
← گیرندگان قادر به واكنش مستقیم به فرستندگان نیستند
 ← صمیمیت نامتقابل از فاصلۀ دور
 ← عموماً مانند كنش متقابل رو در رو متقابل نیست
 ← صحنه‌آرايي بسيار تأملي و تصنعي است
 ← طرفين در انتخاب نوع رابطه و حفظ آن آزادی عمل زیادی دارد

← طرفداری نامتقابل
 ← شخصیت‌های رسانه‌اي (خصوصاً تلویزیونی) به خاطر فاصله از مخاطب، به نوعی نیروی مانا دست می‌یابند
 ← شخصیت‌هایی مي‌شوند که می‌شود با آنها هم‌حسی کرد
 ← بنابراين، طرفدار بودن، نوعی راهبرد شکل‌دهی شخصی به هویت است

← تجربۀ رادیکال طرفداری
 ← طرفدار بودن مي‌تواند به نوعی از اعتیاد یا شکلی وسواسی از یک فعالیت تبدیل شود
 ← فرد قادر نیست به دلخواه، خودش را از آن رها سازد
 ← جهان طرفدار و زندگی روزمره او یکی می‌شود

نهاد ارتباطات جمعی؛ چشم‌انداز كلی
← نهاد ارتباط جمعی شامل فرایندی است كه طی آن، دست‌اندركارن حرفه‌ای ارتباطات، وسیله ارتباطی را طراحی كرده، و از آن برای پخش پیام به صورتی وسیع، سریع، و پیوسته برای رسیدن به اهداف خاص و رساندن معانی معین و اعمال نفوذ در مخاطبانی انبوه و ناهمگون كه به صورتی گزینشی برنامه‌ها را تفسیر می‌كنند، استفاده می‌نمایند.
← زبان نوشتاری/آثار هنری/پست
← چاپ/كتاب/روزنامه/مجله
← تحولات فنی اوایل قرن 19 بدین سو:
← تلگراف و رادیو
← سینما
← تلویزیون
← دگرگونی تكنولوژی دیجیتال
← پدیده عظیم اینترنت
← مناقشه ماهیت اجتماعی یا ضد اجتماعی اجتماع مجازی

اهم مسائل
← برودكست رادیوتلویزیونی
← خشونت و مناقشات اخلاقی
← سكس و مناقشات اخلاقی
← ظهور و سقوط برودكست دولتی
← خبر و كنترل، و دروازه‌بانی خبر
← جهانی‌شدن رسانه‌ها
← تمام وقت شدن رسانه‌ها: رسانه علاوه بر تفریحات، تمام تجربیات، دانش و وجهه‌نظرهای ما را شكل می‌دهد.
← تمركز رسانه‌ها
← پیچیدگی فزاینده رسانه‌ها
← تحلیل ژانر؛ روش مناسبی برای تحلیل رسانه‌های پیچیده‌تر(تحلیل بر حسب نوع برخورد و تفسیر مخاطب)

رویكردهای نظری عمده
← هرولد اینس و مارشال مك‌لوهان: “رسانه، جامعه است”
← ژان بودریار: فراواقعیت رسانه‌ای
← دیوید هلد و همكاران(دگرگونی‌های جهان‌گستر: سیاست، اقتصاد و فرهنگ):
← تمركز فزاینده مالكیت رسانه‌ها و نابودی مالكیت‌های كوچك
← چرخش از مالكیت عمومی به خصوصی
← ساختارهای فراملیتی شركت‌ها
← تنوع یافتن محصولات رسانه‌ها
← تلفیق شركت‌های متنوع رسانه‌ای+پیشرفت‌های تكنولوژیك=ابرشركت‌های رسانه‌ای
← امپریالیسم رسانه‌ای(هربرت شیلر و سید حمید مولانا)
← دگرگونی ساختاری در حوزه عمومی و دموكراسی(یورگن هابرماس)
← چیرگی فرهنگ عوام‌پسند(استورات هال و جان تامپسون)

The-MATRIX-has-you...
← واقعیت: برهوت(ناپدیدار نزد انسان‌ها و هوش مصنوعی)
← هوش مصنوعی، توانمندی ذهنی بالاتری نسبت به انسان؛ دور از ذهن نیست كه بزودی نسبتی با ما پیدا كنند كه ما هم‌اكنون با گوسفندان داریم.
← انسان:
← مردم پشمینه‌پوش رها از دنیای دیجیتال؛
← انسان‌های باطری‌شده و مسخ گشته؛
← رهایی‌یافتگان(مورفیوس، سایفر، ترینیتی، نئو، و...).
← ساختار: محل راه‌اندازی برنامه‌ها. می‌توان هر چیزی را در آن برنامه‌ریزی و اجرا كرد(از جمله ماتریكس).
← ماتریكس: نام یك چت روم میعادگاه مجموعه‌ای از هكرهای حرفه‌ای از جمله، مورفیوس، ترینیتی و نئو. همچنین:
← «واقعیت برنامه‌ریزی شده»، از جنس «شبیه‌سازی متقابل عصبی»؛ «ماتریكس دنیای خیالی ساخته كامپیوتر است، به منظور اعمال كنترل بر انسان‌ها» برای تبدیل یك انسان به «یك باطری با بیش از 120 ولت برق و بیش از 25000 واحد انرژی حرارتی» است؛ «ماتریكس یك جور سیستم است؛ سیستمی كه دشمن ماست».

تخته سياه شماره 1 جامعه شناسي ارتباطات: تشريح دوره

← اين دورۀ “جامعه‌شناسي ارتباطات” در دانشكدۀ علوم اجتماعي دانشگاه تهران، بر مبناي تدارك مهارت‌هاي لازم در زمينۀ شناخت عمومي از ارتباطات، ارتباطات جمعي و وسايل ارتباط جمعي، تدارك ديده شده است.
← ما در اين دوره سه هدف را دنبال مي‌كنيم:
← مهم‌ترين منظور، علاقمندسازي دانشجويان به نهاد ارتباطات جمعي و رسانه‌ها به عنوان نيرومندترين نهاد اجتماعي در حال حاضر است، تا انرژي لازم را براي تداوم مطالعات خود در طول دورۀ تحصيل به دست آورند. دو هدف ديگر حول اين هدف پي‌گيري مي‌شوند؛
← در اين دوره تلاش مي‌شود تا با در نظر گرفتن نهاد ارتباطات جمعي در زمينه اجتماعي، احوالات آن و مناسبات آن را با زمينه اجتماعي، مورد بررسي قرار دهيم؛
← و منظور سوم، آشنا كردن دانشجويان با مفاهيم اساسي مهم مطرح در اين حوزه است.
← تفهيم مطالب به دانشجويان محترم، به شيوه‌هاي ارائه مطالب و زمينه‌هاي اصلي، بحث كلاسي، مطالعات دانشجو، ارزيابي مطالعات دانشجويان، و مشورت با استاد صورت مي‌گيرد.
برنامه دوره
← طرح مبحث/اعلام برنامۀ ترم/معرفي منابع
← درك عمومی از ارتباط و ارتباطات رسانه‌ای
← تحلیل ارتباطات رسانه‌ای در سطح خرد(فصول 3 و 7/مباحث كلاس)
← هویت رسانه‌ای
← تحلیل ارتباطات رسانه‌ای در سطح كلان(فصول 4، 5 و6/مباحث كلاس)
← ظهور عمومیت رسانه‌ای
← تسری عمومیت رسانه‌ای: جهانی‌شدن
← فایق آمدن بر عمومیت‌های پیشین: دگرگونی در سنت
منبع اصلي
← جان بي. تامپسن (1380)، رسانه‌ها و مدرنيته؛ نظريۀ اجتماعي رسانه‌ها، ترجمه مسعود اوحدي، تهران، سروش، صص.73.
فعاليت‌هاي كلاس‌/پس‌ازكلاس
← مباحث كلاس به منظور تدارك مقدمات لازم براي درك منبع اصلي ضروري خواهد بود؛
← سؤالات، نكات و ساير ملاحظات خود را در تالار گفتگوي اينترنتي درس به اشتراك بگذاريد. مطالب وبلاگ را دنبال كنيد؛
← گزارش‌هاي زير را در مواقع تعيين شده، تحويل دهيد:
← گزارش 1(تا 1 نمره): چكيده فصل 15 از آنتوني گيدنز و كارن بردسال (1386)، جامعه‌شناسي، ترجمه حسن چاووشيان، تهران، نشر ني(2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 2(تا 1 نمره):  چكيده فصل 3 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 3(تا 1 نمره):  چكيده فصل 7 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 4(تا 1 نمره): چكيده فصل 4 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 5(تا 1 نمره):  چكيده فصل 5 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش 6(تا 1 نمره):  چكيده فصل 6 (2 صفحه=700 كلمه)، همراه با نظرات شخص شما(1 صفحه =350كلمه)؛
← گزارش فوق‌العاده(تا 3+ نمره): چكيده درختي كتاب دنيس مك‌كوِيل (1382)، درآمدي بر نظريۀ ارتباطات جمعي، ترجمه پرويز اجلالي، تهران، مركز مطالعات رسانه‌ها.
خط مشي ارزيابي پايان دوره
← ارزيابي پايان دوره، منحصراً بر مبناي (1)فصول 73 كتاب جان تامپسن و (2)مباحث كلاس، صورت خواهد گرفت (14 نمره).
مراجعه جهت رفع اشكال
← آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسکریپت دارید
← تالار گفتگوي اينترنتي: PhiloSociology.ir
← روزهاي دوشنبه تا چهارشنبه(ساعت 14:00 تا 15:30).

كتاب‌شناسي؛ ساير منابع پيشنهادي براي مطالعۀ افزون

 برداشتی عمیق‌تر از ارتباطات جمعی   
← مانوئل كستلز (1380)، ظهور جامعه شبكه‌اي، 3جج.، ترجمه گروه مترجمان، تهران، طرح نو.
← سید حسن حسینی(ویراستار) (1388)، زیبایی‌شناسی و فلسفه رسانه، تهران، انتشارات دانشكده صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و انتشارات مهرنیوشا.
← مجموعه نویسندگان (71386)، فلسفه رسانه، فصلنامه رادیوتلویزیون، ش.3، سال سوم، بهار 1386 و ش.6، سال چهارم، زمستان 1387.
← گِيل اي. مايرز و ميشل تي. مايرز (1383)، پويايي ارتباطات انساني، ترجمه حوا صابرآملي، تهران، انتشارات دانشكده صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.
← منوچهر محسنيان راد (1378)، ارتباط‌شناسي؛ ارتباطات انساني(ميان‌فردي، گروهي، جمعي)، تهران، سروش.
 سایر منابع عمومی ارتباطات جمعی   
← ملوين دفلور و اوِرِت دنيس (1383)، شناخت ارتباطات جمعي، ترجمه سيروس مرادي، تهران، انتشارات دانشكده صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.
← ژان كازنو (1373)، جامعه‌شناسي وسايل ارتباط جمعي، تهران، انتشارات اطلاعات.
← كاظم معتمدنژاد (1383)، وسایل ارتباط جمعی، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.
← نظام بهرامی كمیل (1388)، نظریه‌رسانه‌ها؛ جامعه‌شناسی ارتباطات، تهران، كویر.
 نظریه‌های ارتباطات جمعی   
← دنيس مك‌كوِيل (1382)، درآمدي بر نظريۀ ارتباطات جمعي، ترجمه پرويز اجلالي، تهران، مركز مطالعات رسانه‌ها.
← استيون ليتلجان (1384)، نظريه‌هاي ارتباطات، ترجمه سيد اكبر مبرحسني و سيد مرتضي نوربخش، تهران، جنگل.
← ورنر سورين و جيمز تانكارد (1381)، نظريه‌هاي ارتباطات، ترجمه عليرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
← ویلبر شرام (1381)، زندگی و اندیشه پیشتازان علم ارتباطات، ترجمه غلامرضا آذری و زهرا آذری، تهران، رسا.
← سون ویندال، بنو سیگنایتزر، و جین اولسن (1376)، كاربرد نظریه‌های ارتباطات، ترجمه عليرضا دهقان، تهران، مركز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.
 برنامه‌های پژوهشی متأخر   
← فرانك وبستر (1380)، نظريه‌هاي جامعه اطلاعاتي، ترجمه اسماعيل قديمي، تهران، قصيده‌سرا.
تحقیق در رسانه    
← راجر دی. ویمر و جوزف آر. دومینیك (1384)، تحقیق در رسانه‌های جمعی، ترجمه كووس سیدامامی، تهران، سروش.
رادیو     
← اریك گ. نوربرگ (1383)، خط‌مشی‌های برنامه‌سازی برای رادیو، ترجمه ناصر بلیغ، تهران، تحقیق و توسعه رادیو.
← كارول فلمینگ (1384)، دستینه رادیو، ترجمه ناصر بلیغ، تهران، تحقیق و توسعه رادیو.
تلویزیون    
← دیوید مك‌كوئین (1384)، راهنمای شناخت تلویزیون، ترجمه فاطمه كرمعلی و عصمت گیویان، تهران، اداره كل پژوهش‌های سیما.
← هربرت زتل (1384)، راهنمای تولید برنامه‌های تلویزیونی، ترجمه علی رجب‌زاده طهماسبی و دیگران، تهران،  انتشارات دانشكده صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.
← جرالد میلرسون (1384)، فن برنامه‌سازی تلویزیونی، ترجمه مهدی رحیمیان، تهران، سروش.
 سایبرفضا    
← دیوید بل (1383)، سایبراسپیس، ترجمه امید نیك‌فرجام، تهران، اداره كل پژوهش‌های سیما.

مراجع تحقيق

دائره‌المعارف‌های مرتبط با موضوع ارتباطات جمعی  
← جان فيسك و ديگران (1385)، مفاهيم كليدي ارتباطات، ترجمه ميرحسين رئيس‌زاده، تهران، فصل نو؛
← مايكل پين (1382)، فرهنگ انديشه انتقادي، ترجمه پيام يزدانجو، تهران، نشر مركز؛
← اندرو ادگار و پيتر سيجويك (1387)، مفاهيم بنيادي نظريه فرهنگي، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوي، تهران، آگه.
كتابخانه‌هاي برگزيده   
← كتابخانه مركز مطالعات و تحقیقات رسانه؛
← كتابخانه دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران؛
← كتابخانه مركزي و مركز اسناد دانشگاه تهران.
كتابفروشي‌هاي برگزيده   
← انتشارات آگاه، ميدان انقلاب، خيابان انقلاب، روبروي سازمان مركزي دانشگاه تهران؛
← انتشارات اختران، ميدان انقلاب، خيابان انقلاب، خيابان ارديبهشت، نبش بازارچه كتاب؛
← انتشارات خوارزمي، ميدان انقلاب، خيابان انقلاب، روبروي در اصلي دانشگاه تهران؛
← انتشارات حكمت، ميدان انقلاب، خيابان انقلاب، تقاطع وصال؛
← انتشارات مولا، ميدان انقلاب، خيابان انقلاب، تقاطع وصال.
نشريات ادواري برگزيده   
← فصلنامه رسانه، مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها.
← فصلنامه پژوهش و سنجش، سازمان صدا و سیمای ج.ا.ا.

وبگاه‌های مهم    
← American Journalism Review ajr.org
← Columbia Journalism Review www.cjr.org
← International Association for Media and Communication Research iamcr.org
← Journalism Education Association jea.org
← Association for Education in Journalism and Mass Communication www.aejmc.org
← Asian American Journalists Association www.aaja.org
← Newspaper Association of America www.naa.org
← Public Relations Society of America www.prsa.org
← Society of Professional Journalists www.spj.org
← MZTV Museum of Television www.mztv.com
← National Association of Broadcasters www.nab.org
← Radio Days: A Soundbite History www.otr.com
← The Association of Internet Professionals (AIP) www.association.org
← Academy of Television Arts & Sciences www.tvindustry.com
← The History of Broadcasting, 1920-1960 umdrive.memphis.edu/mbensman/public/history1.html
← A Brief History of the Internet www.isoc.org/internet/history/brief.shtml
← Hobbes' Internet Timeline www.greatachievements.org/greatachievements/ga_13_1
← NetLingo(a dictionary of terms related to the Internet) www.netlingo.com
← CERT® Coordination Center www.cert.org
← The Computer Crime and Intellectual Property Section(CCIPS) www.cybercrime.gov
← CyberAtlas cyberatlas.internet.com
← GetNetWise(resources for families to ensure safe and constructive usage of Internet)www.getnetwise.org
← www.safekids.com
← Internet Archive www.archive.org
← Internet Library of Law and Court Decisions www.phillipsnizer.com/internetlib2.htm
← PBS Online(a history of the Internet) www.pbs.org/opb/nerds2.0.1
← IRSS(database of public opinion polls) www.irss.unc.edu/data_archive/pollsearch.html